کشت هرگونه محصول تراریخته در ایران ممنوع شد

در تحولی مهم برای عرصه کشاورزی و امنیت غذایی کشور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی جزئیات لایحه برنامه هفتم توسعه، رهاسازی و کشت هرگونه محصول تراریخته در اراضی کشور را ممنوع اعلام کردند. این تصمیم که با هدف تأمین امنیت سلامت غذایی مردم اتخاذ شده است، تولیدکنندگان و واردکنندگان محصولات غذایی را موظف به درج برچسب «تراریخته» بر روی محصولات خود میکند.

جزئیات مصوبه مجلس درباره ممنوعیت کشت محصولات تراریخته

در نشست علنی مجلس شورای اسلامی که روز دوشنبه ۱۵ آبان ماه برگزار شد، نمایندگان با بررسی بند الحاقی (۲) ماده ۳۴ لایحه برنامه هفتم توسعه، با ۱۶۴ رأی موافق، ۱۴ رأی مخالف و ۵ رأی ممتنع از مجموع ۲۱۸ نماینده حاضر، کشت هرگونه محصول تراریخته را ممنوع اعلام کردند .

این مصوبه شامل چهار بخش اصلی است:

1. ممنوعیت رهاسازی و کشت هرگونه محصول تراریخته تولیدشده در داخل یا خارج از کشور در اراضی کشور
2. مجوز تحقیقاتی برای انجام پژوهشهای آزمایشگاهی و گلخانهای بر روی محصولات تراریخته در دانشگاهها، مؤسسات و مراکز پژوهشی و شرکتهای دانشبنیان
3. الزام برچسبگذاری برای کلیه واردکنندگان و تولیدکنندگان فرآوردههای غذایی و آشامیدنی که از مواد اولیه تراریخته استفاده میکنند
4. کاهش ۵۰ درصدی واردات روغن، دانههای روغنی، نهادههای دامی و محصولات کشاورزی تراریخته تا پایان برنامه هفتم توسعه

الزام برچسبگذاری محصولات تراریخته

یکی از بخشهای مهم این مصوبه، الزام به درج برچسب «تراریخته» روی محصولات غذایی است. بر اساس این قانون، کلیه واردکنندگان و تولیدکنندگان فرآوردههای غذایی و آشامیدنی که از مواد اولیه تراریخته استفاده میکنند، مکلف به درج برچسب بر روی این محصولات هستند .

سازمان غذا و دارو پیش از این نیز ضوابط مشخصی برای برچسبگذاری محصولات تراریخته ابلاغ کرده بود که بر اساس آن، درج لوگو (نشان) تراریخته بهصورت دایره سفیدرنگ به قطر ۱.۵ سانتیمتر که واژه «تراریخته» در درون آن با فونت قابل رؤیت باشد، روی برچسب محصول کنار آرم سازمان غذا و دارو الزامی است .

مرجان هدیان، مدیر نظارت بر مواد غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در این زمینه تأکید کرده است: «درج برچسب تراریخته روی محصولات تراریخته الزامی است. در پایش سطح عرضه که از واحدهای تولیدی انجام میشود، درج عبارت تراریخته مورد ارزیابی قرار میگیرد و اگر شرکتی محصول تراریخته تولید کند و عبارت تراریختگی روی آن درج نکرده باشد، نمونهبرداری انجام میشود» .

نظارت و برخورد با متخلفان

بر اساس این مصوبه، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است در راستای سیاستهای کلی سلامت محور و با هماهنگی سایر دستگاههای مرتبط، نظارت بر تولید و عرضه فرآوردههای غذایی که در تولید آن از محصولات تراریخته استفاده شده است را در چهارچوب قوانین و مقررات داخلی انجام دهد .

عبدالعظیم بهفر، مدیرکل فرآوردههای غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو نیز با تأکید بر الزامی بودن درج عبارت «تراریخته» روی برچسب محصولات تراریخته، خاطرنشان کرده است: «در صورت تأیید تراریختگی و عدم درج این عبارت بر روی برچسب، طبق ضوابط با متخلفین برخورد میشود» .

زمینههای تصویب این قانون

برنامه هفتم توسعه به عنوان برنامه پنجساله توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، از ابتدای سال ۱۴۰۳ تا پایان سال ۱۴۰۷ اجرا خواهد شد. این برنامه شامل ۲۲ فصل و هفت بخش مختلف است که بخشهای اقتصادی، زیربنایی، فرهنگی و اجتماعی، علمی، فناوری و آموزشی، سیاست خارجی، دفاعی و امنیتی، اداری، حقوقی و قضایی را شامل میشود .

در جریان بررسی این لایحه، موضوع محصولات تراریخته به عنوان یکی از مباحث مهم مطرح شد. سید سلمان ذاکر، یکی از نمایندگان مجلس در موافقت با این بند الحاقی عنوان کرد: «موضوع محصولات تراریخته هم برای مصرفکننده و هم برای تولیدکننده و هم برای واردکننده مهم است. مسئولین مربوطه تلاش میکنند این نوع محصولات به راحتی به دست مصرف کننده نرسد و راهکار مهمی که میتواند با این نوع محصولات مقابله کند تکیه بر تولیدات داخلی است» .

جمع بندی

تصویب ممنوعیت کشت محصولات تراریخته در برنامه هفتم توسعه، نشاندهنده توجه قانونگذاران به امنیت غذایی و سلامت مردم است. این قانون از یکسو کشت و رهاسازی این محصولات را ممنوع میکند و از سوی دیگر با الزام به برچسبگذاری، حق انتخاب را برای مصرفکنندگان نهایی حفظ میکند.

اجرای دقیق این قانون توسط وزارتخانههای مربوطه و نظارت مستمر بر عرضه محصولات غذایی در بازار، میتواند گام مهمی در ارتقای سلامت غذایی جامعه و افزایش آگاهی مصرفکنندگان باشد.